Devlet Kuvvetleri – Yürütme - Vatandaşlık | KPSS Konular "Enter"a basıp içeriğe geçin

Devlet Kuvvetleri – Yürütme

Yürütme (Cumhurbaşkanı)

Cumhurbaşkanı Olma Şartları

  • Türk vatandaşı olmak
  • 40 yaşını doldurmak
  • Yüksek öğretim mezunu olmak
  • Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip
  • 2007 Anayasa değişikliği ile Halk 5 yıllığına Cumhurbaşkanını seçer.

Cumhurbaşkanlığına Aday Gösterebilecekler

  • Siyasi parti grupları
  • En son yapılan genel seçimlerde toplam geçerli ayların tek başına veya birlikte %5’ini almış siyasi partiler
  • En az 100.000 seçmenin imzası

Cumhurbaşkanı Seçimi

  • 1. Tur
    • Geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday seçilir.
  • 2. Tur
    • İlk turda yeterli çoğunluk sağlanamazsa, en fazla oy alan 2 aday arasında seçim yapılır. Oyların çoğunluğunu alan seçilir.

Cumhurbaşkanı’nın Görev ve Yetkileri

  • TBMM’de açılış konuşması yapmak
  • Kanunları Resmî gazetede yayınlamak ya da veto etmek
  • Anayasa değişikliğini halk oyuna sunmak
  • Anayasa Mahkemesine iptal davası açmak
  • TBMM’yi doğrudan toplantıya çağırmak
  • TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermek
  • Yabancı devlet temsilcilerini kabul etmek
  • Bakanları atamak
  • Genel Kurmay Başkanını atamak
  • Sürekli hastalık, yaşlılık ve kocama gibi sebeplerden ötürü af ilan etmek
  • Milli Güvenlik Kurulunu toplamak ve başkanlık etmek
  • Devlet Denetleme Kurulu üyelerini ve başkanını seçmek
  • YÖK üyeleri ve rektörleri atamak
  • Anayasa Mahkemesi üyelerini seçmek (12 Üyesi)
  • Danıştay üyelerinin 1/4’nü seçmek
  • Hakimler ve savcılar kuruluna üye seçmek (4 Üyesi)
  • Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekiller seçmek
  • TSK’nın kullanılmasına karar vermek (Baş komutanlık yetkisi)

2017 Anayasa Değişikliği ile Cumhurbaşkanın Yeni Görev ve Yetkileri

  • Cumhurbaşkanı yardımcılarını seçmek ve atamak
  • TSK’nın yurt savunmasına hazırlanmasından TBMM’ye karşı sorumlu olmak
  • Yönetmelik çıkarmak
  • Yürütmeye ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi çıkartmak
  • Üst kademe yöneticilerini atamak ve görevlerine son vermek
  • Olağanüstü hâl ilan etmek
  • Ülkenin iç ve dış siyaseti hakkında TBMM’ye mesaj vermek
  • Bütçe Kanunu teklifinde bulunmak

Cumhurbaşkanı’nın Cezai Sorumluluğu

  • Meclis üye tam sayısının salt çoğunluğu teklif verir (301 kişi).
  • Teklif Meclis Başkanı tarafından Mecliste oylamaya sunulur, Meclis üye tam sayısının 3/5 (360 kişi) kabul edilirse Komisyonlara sevk edilir.
  • Komisyonlar 15 kişiden oluşur ve 2+1 ay sürede raporlar hazırlar ve Meclis başkanına verir.
  • Meclis başkanı raporları Meclise sunar ve oylama başlatılır, Yüce Divan’a sevk edilebilmesi 2/3 (400 kişi) oyu gereklidir.
  • Yüce Divan 3+3 ay süresinde kararını verip açıklamalıdır.
  • Yüce Divanı kararını açıklayana kadar Cumhurbaşkanlığı görevi sona erdirilemez.
  • Soruşturma sürecinde bulunan bir Cumhurbaşkanı erken seçim kararı alamaz.

Not: Görev süresi biten ya da güncel Cumhurbaşkanı hakkında açılabilir.


Devlet Denetleme Kurulu (1982)

  • Cumhurbaşkanı’nın isteği üzerine denetleme yapar.
  • Başkan ve üyelerini Cumhurbaşkanı seçer.
  • Kararları gizlidir, fakat bağlayıcı değildir.
  • İşleyişi, görev ve süreleri Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir (2017 Anayasa Değişikliği).
  • Kurumlar hakkında idari soruşturma açabilir (2017 Anayasa Değişikliği).

Denetleyebileceği Kurumlar

  • Kamu kurum ve kuruluşları
  • İşçi ve işveren meslek kuruluşları
  • Kamuya yararlı dernek ve vakıflar
  • Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları
  • TSK (2017 Anayasa Değişikliği)

Milli Güvenlik Kurulu

  • 2 ayda 1 toplanır, acil durumlarda toplanır.
  • Genel sekreterliği Cumhurbaşkanlığına bağlıdır.
  • Kararları bağlayıcı değildir.
  • Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanır.
  • Cumhurbaşkanı yardımcıları katılır, başkanlığa vekalet edebilir (2017 Anayasa değişikliği).
  • Adalet bakanı katılır.
  • İç işleri bakanı katılır.
  • Dış işleri bakanı katılır.
  • Milli savunma bakanı katılır.
  • Genel Kurmay Başkanı katılır.
  • Kuvvet komutanlıkları katılır.
  • Jandarma Genel Komutanlığı artık ÜYE DEĞİLDİR (2017 Anayasa değişikliği).

Cumhurbaşkanı’na Vekalet ve Cumhurbaşkanı Yardımcıları

  • Cumhurbaşkanı kendisine bir veya birden fazla Cumhurbaşkanı yardımcısı atayabilir.
  • Hastalık, ölüm, çekilme ve yurt dışına çıkma durumlarında Cumhurbaşkanlığı makamına Cumhurbaşkanı yardımcılarından biri vekalet eder.
  • Cumhurbaşkanı göreve başladıktan sonra milletvekili seçilme yeterliliğine sahip kişiler arasında bakan seçer ve atar.
  • Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, teşkilat ve yapısı Cumhurbaşkanı kararnamesi ile düzenlenir.

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması

Ölüm, istifa, suçlu bulunarak görev sonlanması durumları yaşanırsa yeniden Cumhurbaşkanı seçilir.

  • Genel seçimlere 1 yıldan fazla zaman varsa
    • Makamın boşaldığı günden sonra gelen 45 gün içerisindeki son pazar günü seçim yapılır.
  • Genel seçimlere 1 yıldan daha az zaman varsa
    • Makamın boşaldığı günden sonra gelen 60. Günü takip eden ilk pazar günü (TBMM seçimleri ile birlikte) seçim yapılır.

Başkomutanlık ve Genelkurmay Başkanlığı

  • Milli güvenliğin sağlanmasından ve silahlı kuvvetlerin yurt savunmasına hazırlanmasından TBMM’ye karşı Cumhurbaşkanı sorumludur.
  • Genelkurmay başkanının görev ve yetkileri kanunla düzenlenir.
  • Genelkurmay başkanı Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
  • Genelkurmay başkanı ve kuvvet komutanlıkları Millî Savunma Bakanlığına bağlıdır.
  • TSK’nın başkomutanlık yetkisi Cumhurbaşkanı’na aittir, savaş durumunda Başkomutanlık yetkisini Genelkurmay başkanı kullanır.

Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri

Olağan Dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri

  • Sosyal ve ekonomik haklar konu olabilir (Kişi hak ve ödevleri, siyasi haklar konu olamaz).
  • Resmî gazetede yayımlanır. Aksine bir hüküm yoksa yayınlandığı gün yürürlüğe girer.
  • TBMM’nin onayına sunulmasına gerek yoktur.
  • Anayasa yargı yolu açıktır.

Olağanüstü Dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri

  • Kişi hak ve ödevleri, sosyal, siyasi hak ve ödevler düzenlenebilir (Sert çekirdek haklar düzenlenemz).
  • Resmî gazetede yayımlanır. Yayımlandığı gün yürürlüğe girer.
  • TBMM’nin onayına sunulur, TBMM 3 ay içerisinde görüşür ve karara bağlar (savaş ve mücbir sebepler hariç).
  • TBMM’nin onayına sunulmayan Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri kendiliğinden yürür, kalkar.
  • Anayasa yargı yolu kapalıdır.

Olağanüstü Haller

Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilir.

  • Savaş, savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi.
  • Seferberlik.
  • Kalkışma ve ayaklanma.
  • Şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, kamu düzeninin ciddi bir şekilde bozulması.
  • Tabii afet.
  • Salgın hastalık.
  • Ağır ekonomik bunalım.
  • Sıkı yönetim (2017 Anayasa değişikliği ile kaldırılmıştır).

Olağanüstü Hal Süresi

  • İlk etapta 6 aylık çıkar, gerektiren durum devam ediyorsa 4 ay periyotlarla sürekli uzatılabilir.
  • Olağanüstü kararı Cumhurbaşkanı alır, Meclis uzatır.

Arkadaşlarınızla Paylaşın:

İlk Yorumu Siz Yapın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir